Elektrik Tasarım Mühendisi Olmak İçin Hangi Bölüm? 2025

Elektrik Tasarım Mühendisi: Meslek Tanımı ve Genel Bakış

Elektrik Tasarım Mühendisi, modern dünyanın vazgeçilmez bir parçası olan elektrikli sistemlerin, cihazların ve bileşenlerin planlanması, geliştirilmesi ve hayata geçirilmesinden sorumlu olan kritik bir profesyoneldir. Bu rol, sadece temel elektrik prensiplerini anlamayı değil, aynı zamanda yaratıcılık, problem çözme becerisi ve yenilikçi yaklaşımları da gerektirir. Günümüzde akıllı ev sistemlerinden gelişmiş endüstriyel otomasyonlara, yenilenebilir enerji çözümlerinden sofistike elektronik cihazlara kadar geniş bir yelpazede bu mühendislerin imzası bulunmaktadır. Elektrik Tasarım Mühendisleri, enerji verimliliğini artırmak, güvenliği sağlamak ve kullanıcı deneyimini optimize etmek gibi temel hedeflere ulaşmak için karmaşık projeleri yönetirler. Bir projenin konsept aşamasından prototip üretimine, test edilmesinden seri üretime kadar her adımda aktif rol alırlar. Bu süreçte, yazılım ve donanım entegrasyonu, devre tasarımı, güç elektroniği, kontrol sistemleri ve elektromanyetik uyumluluk gibi alanlarda derinlemesine bilgi sahibi olmaları beklenir. Ayrıca, güncel teknolojik gelişmeleri yakından takip ederek, sürdürülebilir ve çevre dostu çözümler üretme sorumluluğu da bu mesleğin önemli bir parçasıdır.

Elektrik Tasarım Mühendisi Olmak İçin En Uygun Üniversite Bölümleri

Elektrik Tasarım Mühendisi olmak için en doğrudan ve yaygın olarak tercih edilen üniversite bölümü Elektrik-Elektronik Mühendisliği'dir. Bu bölüm, elektrik ve elektronik alanındaki temel prensipleri kapsayan geniş bir müfredata sahiptir. Öğrenciler, devre analizi, dijital ve analog sistemler, elektromanyetik alanlar, güç sistemleri, kontrol mühendisliği ve iletişim sistemleri gibi konularda derinlemesine eğitim alırlar. Bu geniş temel, mezunların elektrik tasarımının farklı alanlarında uzmanlaşmasına olanak tanır. Elektrik-Elektronik Mühendisliği mezunları, hem donanım hem de yazılım tarafında tasarım yapabilme yeteneği kazanırlar, bu da onları elektrik tasarım mühendisliği pozisyonları için ideal adaylar haline getirir.

Bir diğer önemli ve doğrudan ilgili bölüm ise Elektrik Mühendisliği'dir. Bu bölüm, özellikle güç sistemleri, enerji üretimi ve dağıtımı, elektrik makineleri ve yüksek gerilim tekniği gibi alanlara odaklanır. Elektrik Tasarım Mühendisliği'nin güç elektroniği ve büyük ölçekli elektrik sistemleri tasarlama yönüyle ilgilenenler için bu bölüm biçilmiş kaftandır. Mezunlar, elektrik şebekeleri, enerji santralleri, endüstriyel tesislerin elektrik altyapısı gibi konularda tasarım ve analiz yetkinliği kazanırlar.

Elektronik bileşenlerin ve entegre devrelerin tasarımı konusunda uzmanlaşmak isteyenler için Elektronik Mühendisliği bölümü de güçlü bir alternatiftir. Bu bölüm, yarı iletken teknolojileri, mikroelektronik, VLSI (Very Large Scale Integration) tasarımı, sinyal işleme ve iletişim devreleri gibi konulara odaklanır. Elektrik Tasarım Mühendisliği'nin daha çok mikro ve nano ölçekli elektronik cihazların tasarımıyla ilgilenen yönü için bu bölüm tercih edilebilir.

Ayrıca, Bilgisayar Mühendisliği bölümü de dolaylı olarak elektrik tasarım mühendisliği ile kesişebilir. Özellikle gömülü sistemler, mikrodenetleyiciler ve donanım-yazılım etkileşimi üzerine yoğunlaşan müfredatı, elektrik tasarımının dijital ve yazılım tabanlı yönleriyle ilgilenenler için önemli bir temel oluşturur. Gömülü sistem tasarımında uzmanlaşmış bilgisayar mühendisleri, elektrik tasarım mühendisleriyle yakın işbirliği içinde çalışabilir veya bu alanda kariyer yapabilirler.

Alternatif Bölüm Seçenekleri ve Kesişim Alanları

Elektrik Tasarım Mühendisi olmak için doğrudan mühendislik fakültelerinin elektrik ve elektronik bölümleri en popüler seçenekler olsa da, bazı alternatif bölümler de bu alana yönlendirebilir veya bu alanda kariyer yapmayı destekleyebilir. Bu bölümler genellikle tasarımın belirli yönlerine veya ilgili disiplinlere odaklanır:

• Endüstriyel Tasarım Mühendisliği: Bu bölüm, ürünlerin hem estetik hem de işlevsel yönlerini ele alır. Elektrikli ürünlerin kullanıcı dostu, ergonomik ve estetik açıdan çekici tasarımları için kritik bir rol oynar. Endüstriyel tasarım mühendisleri, elektrik tasarım mühendisleriyle işbirliği yaparak ürünlerin son kullanıcıya ulaşan halini şekillendirirler. Özellikle tüketici elektroniği, ev aletleri ve otomotiv gibi sektörlerde bu işbirliği önemlidir.
• Makine Mühendisliği: Elektrikli sistemlerin mekanik bileşenlerinin tasarımı, entegrasyonu ve güç aktarım mekanizmaları gibi konularda makine mühendisleri önemli bir rol oynar. Elektrik motorları, güç aktarma organları ve mekanik yapıların elektrikli sistemlerle uyumlu çalışması, makine mühendislerinin uzmanlık alanına girer. Özellikle robotik, otomasyon ve elektrikli araçlar gibi alanlarda makine ve elektrik mühendislerinin entegre çalışmaları gereklidir.
• Mekatronik Mühendisliği: Bu disiplin, makine mühendisliği, elektrik-elektronik mühendisliği, bilgisayar mühendisliği ve kontrol mühendisliğini bir araya getirir. Mekatronik mühendisleri, karmaşık otomasyon sistemleri, robotlar, akıllı cihazlar ve entegre kontrol sistemlerinin tasarımı ve geliştirilmesinde uzmanlaşırlar. Elektrik tasarımının kontrol ve otomasyon yönüyle ilgilenenler için bu bölüm oldukça uygundur.
• Fizik (Uygulamalı Fizik): Fizik bölümünün özellikle elektrik ve manyetizma, katı hal fiziği ve optik gibi alanlarında uzmanlaşan mezunlar, yeni malzemelerin geliştirilmesi, sensör teknolojileri ve temel elektronik prensiplerinin araştırılması gibi konularda elektrik tasarımına katkı sağlayabilirler. Araştırma ve geliştirme odaklı rollerde fizik mezunları önemli bir yere sahip olabilir.

Bölüm Puanları ve Sıralamaları (2025 Güncel Tahminleri)

Türkiye'de üniversiteye yerleşme süreci, YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı) puanları ve başarı sıralamalarına dayanmaktadır. Elektrik-Elektronik Mühendisliği, Elektrik Mühendisliği ve Elektronik Mühendisliği gibi bölümler, genellikle mühendislik fakülteleri içinde popüler ve talep gören bölümlerdir. Bu nedenle, bu bölümlerin taban puanları ve başarı sıralamaları genellikle orta ve üst düzeyde yer alır.

Genel Eğilimler (2025 Tahminleri):

• Elektrik-Elektronik Mühendisliği: Türkiye'deki önde gelen devlet üniversitelerinde (ODTÜ, İTÜ, Boğaziçi Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Ege Üniversitesi, Ankara Üniversitesi vb.) bu bölümün başarı sıralamaları genellikle ilk 10.000'lik dilim içinde yer alır. Vakıf üniversitelerinde ise burslu programlar için sıralamalar daha yüksek olabilirken, ücretli programlar için daha geniş bir aralıkta yer alabilir.
• Elektrik Mühendisliği: Elektrik-Elektronik Mühendisliği'ne benzer şekilde, bu bölümün de puanları ve sıralamaları yüksektir. Devlet üniversitelerinde genellikle ilk 20.000'lik dilim içinde yer alırken, vakıf üniversitelerinde de benzer bir dağılım gözlemlenir.
• Elektronik Mühendisliği: Bu bölümün de puanları ve sıralamaları Elektrik-Elektronik Mühendisliği ile paraleldir. Özellikle elektronik bileşen tasarımı ve mikroelektronik alanlarına ilgi duyan adaylar için tercih edilir.
• Mekatronik Mühendisliği: Bu disiplinlerarası bölüm de popülerliğini korumaktadır. Devlet üniversitelerinde genellikle ilk 25.000'lik dilim içinde yer alırken, vakıf üniversitelerinde de benzer bir talep görülür.

Önemli Not: Puanlar ve sıralamalar her yıl ÖSYM tarafından açıklanan YKS sonuçlarına göre değişiklik göstermektedir. Bu nedenle, güncel ve kesin bilgiler için ÖSYM'nin yayınladığı tercih kılavuzlarını ve üniversitelerin kendi web sitelerini takip etmek en doğrusudur. 2025 yılı için bu tahminler, geçmiş yılların eğilimlerine dayanmaktadır.

Üniversite Önerileri

Elektrik Tasarım Mühendisi olmak isteyen adaylar için Türkiye'de birçok saygın üniversite bulunmaktadır. Bu üniversiteler, hem akademik kadro kaliteleri hem de araştırma olanakları açısından öne çıkmaktadır. İşte öne çıkan bazı üniversiteler ve bölümleri:

Devlet Üniversiteleri:

• Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) - Elektrik-Elektronik Mühendisliği: Türkiye'nin en prestijli mühendislik fakültelerinden birine sahiptir. Uluslararası standartlarda eğitim ve araştırma olanakları sunar.
• İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) - Elektrik Mühendisliği / Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği: Köklü geçmişi ve güçlü akademik kadrosuyla öne çıkar. Özellikle enerji ve haberleşme alanlarında güçlüdür.
• Boğaziçi Üniversitesi - Elektrik-Elektronik Mühendisliği: İngilizce eğitim veren ve uluslararası düzeyde tanınan bir bölüme sahiptir.
• Hacettepe Üniversitesi - Elektrik ve Elektronik Mühendisliği: Ankara'da önemli bir devlet üniversitesidir ve güçlü bir mühendislik fakültesine sahiptir.
• Ege Üniversitesi - Elektrik-Elektronik Mühendisliği: İzmir'de yer alan ve köklü bir mühendislik fakültesine sahip üniversitelerdendir.
• Ankara Üniversitesi - Elektrik-Elektronik Mühendisliği: Ankara'da eğitim veren önemli devlet üniversitelerinden biridir.
• Gazi Üniversitesi - Elektrik-Elektronik Mühendisliği: Ankara'da bulunan ve mühendislik alanında güçlü bir eğitime sahip üniversitedir.

Vakıf Üniversiteleri (Burslu veya Ücretli Programlar):

• Sabancı Üniversitesi - Elektrik-Elektronik Mühendisliği: İngilizce eğitim veren ve araştırma odaklı bir üniversitedir.
• Koç Üniversitesi - Elektrik-Elektronik Mühendisliği: Kaliteli eğitimi ve uluslararası bağlantılarıyla bilinen bir vakıf üniversitesidir.
• Bilkent Üniversitesi - Elektrik ve Elektronik Mühendisliği: Ankara'da yer alan ve araştırma odaklı bir üniversitedir.
• Yaşar Üniversitesi - Elektrik-Elektronik Mühendisliği: İzmir'de yer alan ve mühendislik alanında gelişmekte olan bir üniversitedir.
• Bahçeşehir Üniversitesi - Elektrik-Elektronik Mühendisliği: İstanbul'da yer alan ve teknolojiye odaklı bir eğitim sunan üniversitedir.

Bu liste, sadece bir örnektir ve Türkiye'de elektrik tasarım mühendisliği alanında eğitim veren daha birçok kaliteli üniversite bulunmaktadır. Adayların, üniversitelerin müfredatlarını, araştırma alanlarını, öğretim üyelerini ve mezuniyet sonrası kariyer desteklerini inceleyerek kendi ilgi alanlarına en uygun olanı seçmeleri önemlidir.

Yan Dal ve Çift Anadal Seçenekleri

Elektrik Tasarım Mühendisi olarak kariyer yapmak isteyen öğrenciler için yan dal ve çift anadal programları, bilgi birikimini derinleştirmek ve kariyer ufuklarını genişletmek açısından büyük önem taşır. Bu programlar, öğrencilere ana dallarının yanı sıra farklı disiplinlerde de yetkinlik kazanma fırsatı sunar.

Öne Çıkan Yan Dal ve Çift Anadal Kombinasyonları:

• Elektrik-Elektronik Mühendisliği + Bilgisayar Mühendisliği: Bu kombinasyon, gömülü sistemler, yazılım tabanlı kontrol sistemleri ve donanım-yazılım entegrasyonu konularında uzmanlaşmak isteyenler için idealdir. Günümüzdeki pek çok akıllı cihaz ve otomasyon sisteminin temelini bu entegrasyon oluşturur.
• Elektrik-Elektronik Mühendisliği + Makine Mühendisliği: Özellikle robotik, otomasyon, elektrikli araçlar ve mekatronik sistemlerin tasarımında bu iki disiplinin birleşimi büyük avantaj sağlar. Mekanik yapıların elektrik sistemleriyle uyumlu çalışması ve entegrasyonu bu alanda kritik öneme sahiptir.
• Elektrik-Elektronik Mühendisliği + Endüstri Mühendisliği: Üretim süreçlerinin optimizasyonu, proje yönetimi ve sistem tasarımı gibi konularda bu kombinasyon faydalıdır. Elektrikli sistemlerin endüstriyel ortamlarda verimli bir şekilde kullanılması ve yönetilmesi için bu iki alanın bilgisi gereklidir.
• Elektrik-Elektronik Mühendisliği + Fizik (Uygulamalı Fizik): Yeni malzemelerin keşfi, sensör teknolojileri ve ileri düzey elektronik komponentlerin araştırılması gibi alanlarda çalışmak isteyenler için bu kombinasyon, temel bilimlerde derinleşme imkanı sunar.
• Elektrik-Elektronik Mühendisliği + Matematik: Karmaşık algoritmaların geliştirilmesi, sinyal işleme ve kontrol teorisi gibi alanlarda matematiksel modelleme ve analiz yeteneklerini güçlendirmek isteyenler için faydalıdır.

Bu programlar, öğrencilerin mezuniyet sonrasında daha geniş bir iş alanına hitap etmelerini sağlar. Örneğin, hem elektrik hem de yazılım bilgisine sahip bir mühendis, akıllı ev sistemleri veya endüstriyel otomasyon projelerinde daha değerli bir aday olacaktır.

Bölüm Dersleri ve Müfredat

Elektrik Tasarım Mühendisi olmak için okunması gereken bölümlerin müfredatları genellikle kapsamlıdır ve hem teorik bilgiyi hem de pratik uygulamaları içerir. İşte Elektrik-Elektronik Mühendisliği gibi ilgili bölümlerde karşılaşılacak temel derslerden bazıları:

Temel Bilim Dersleri:

• Matematik I, II, III (Kalkülüs, Diferansiyel Denklemler, Lineer Cebir)
• Fizik I, II (Mekanik, Elektrik ve Manyetizma, Dalgalar ve Optik)
• Kimya
• Programlamaya Giriş (C, C++, Python gibi dillerde)

Temel Mühendislik Dersleri:

• Devre Analizi I, II
• Sinyaller ve Sistemler
• Temel Elektronik Devreler
• Elektromanyetik Alanlar ve Dalgalar
• Temel Elektrik Makineleri
• Kontrol Sistemleri Temelleri
• Veri Yapıları ve Algoritmalar

İleri Düzey ve Uzmanlık Dersleri (Elektrik Tasarımına Yönelik):

• Dijital Devre Tasarımı
• Analog Entegre Devre Tasarımı
• Mikroişlemciler ve Mikrodenetleyiciler
• Güç Elektroniği
• Yüksek Gerilim Tekniği
• Telekomünikasyon Sistemleri
• Gömülü Sistem Tasarımı
• VLSI Tasarımı (Çok Büyük Ölçekli Entegrasyon)
• Sensör Teknolojileri
• Yenilenebilir Enerji Sistemleri
• Elektromanyetik Uyumluluk (EMC)
• Kontrol Mühendisliği (İleri Seviye)
• Dijital Sinyal İşleme

Laboratuvar Dersleri ve Projeler: Müfredatın önemli bir parçası, öğrencilerin teorik bilgilerini pratik uygulamalara dönüştürmelerini sağlayan laboratuvar çalışmaları ve dönem projeleridir. Bu projeler genellikle devre tasarımı, simülasyon, prototipleme ve test etme süreçlerini kapsar.

Staj ve Pratik Deneyim

Elektrik Tasarım Mühendisi adayları için staj ve pratik deneyim, teorik bilgiyi gerçek dünya problemlerine uygulama, sektördeki işleyişi anlama ve profesyonel ağ kurma açısından hayati öneme sahiptir. Üniversitelerin çoğu, öğrencileri zorunlu veya isteğe bağlı staj yapmaya teşvik eder.

Staj Yapılabilecek Alanlar ve Sektörler:

• Elektronik Üretim Firmaları: Devre kartı tasarımı, prototipleme ve üretim süreçlerinde yer alma.
• Enerji Şirketleri: Enerji üretim, iletim ve dağıtım sistemlerinin tasarım ve bakım süreçlerine katkıda bulunma.
• Otomasyon ve Kontrol Sistemleri Şirketleri: Endüstriyel otomasyon projelerinde, PLC (Programmable Logic Controller) programlama ve sistem entegrasyonu alanlarında çalışma.
• Savunma Sanayii Firmaları: Radar, iletişim sistemleri, füze sistemleri gibi ileri teknoloji ürünlerinin tasarım ve geliştirme süreçlerinde yer alma.
• Otomotiv Sektörü: Elektrikli araçların batarya yönetim sistemleri, güç elektroniği ve araç içi elektronik sistemlerinin tasarımında görev alma.
• Telekomünikasyon Şirketleri: İletişim altyapısı ve cihazlarının tasarımı ve geliştirilmesinde rol alma.
• Ar-Ge Merkezleri ve Laboratuvarlar: Yeni teknolojilerin araştırılması ve geliştirilmesi projelerinde aktif rol alma.
• Tasarım Ofisleri: Özel projeler için elektrik ve elektronik sistem tasarımları yapma.

Stajın Önemi:

• Beceri Gelişimi: CAD (Bilgisayar Destekli Tasarım) yazılımları, simülasyon araçları ve ölçüm cihazları gibi endüstriyel araçları kullanma becerisi kazanılır.
• Sektör Bilgisi: Farklı sektörlerdeki işleyiş, proje yönetimi ve ekip çalışması hakkında derinlemesine bilgi edinilir.
• Kariyer Yönlendirmesi: Stajlar, öğrencilerin hangi alanlarda uzmanlaşmak istediklerine karar vermelerine yardımcı olur.
• İş İmkanları: Başarılı stajlar, mezuniyet sonrası iş bulma olasılığını artırır, hatta bazı durumlarda staj yapılan şirkette doğrudan iş teklifi alınmasını sağlayabilir.

Mezuniyet Sonrası Kariyer Yolları

Elektrik Tasarım Mühendisi olarak mezun olan bireyler, geniş bir kariyer yelpazesine sahip olurlar. Edinilen teknik bilgi ve beceriler, farklı sektörlerde çeşitli pozisyonlarda çalışma imkanı sunar.

Başlıca Kariyer Yolları:

• Tasarım Mühendisi: Elektronik devrelerin, entegre devrelerin, güç sistemlerinin, kontrol sistemlerinin veya gömülü sistemlerin tasarımı ve geliştirilmesi.
• Ar-Ge Mühendisi: Yeni teknolojilerin araştırılması, geliştirilmesi ve yenilikçi ürünlerin prototiplenmesi.
• Proje Mühendisi: Elektrik ve elektronik sistemlerinin planlanması, yürütülmesi ve denetlenmesi.
• Satış Mühendisi (Teknik Satış): Teknik ürünlerin tanıtımı, müşterilere teknik destek sağlanması ve satış süreçlerinin yönetilmesi.
• Uygulama Mühendisi: Müşterilerin ihtiyaçlarına göre mevcut sistemlerin kurulumu, konfigürasyonu ve entegrasyonu.
• Test ve Doğrulama Mühendisi: Tasarlanan ürünlerin performansını, güvenliğini ve standartlara uygunluğunu test etme ve doğrulama.
• Üretim Mühendisi: Elektrikli ürünlerin seri üretim süreçlerinin yönetimi ve optimizasyonu.
• Kalite Kontrol Mühendisi: Üretilen ürünlerin kalite standartlarını belirleme ve denetleme.
• Akademisyen/Araştırmacı: Üniversitelerde veya araştırma enstitülerinde akademik çalışmalar yürütme ve yeni bilgiler üretme.
• Danışman Mühendis: Çeşitli firmalara elektrik ve elektronik tasarım konularında uzman danışmanlık hizmeti verme.

Uzmanlaşma Alanları: Elektrik Tasarım Mühendisleri, kariyerleri boyunca belirli alanlarda uzmanlaşabilirler:

• Güç Elektroniği
• Kontrol ve Otomasyon Sistemleri
• Gömülü Sistemler
• VLSI Tasarımı (Entegre Devre Tasarımı)
• Yenilenebilir Enerji Sistemleri
• Elektromanyetik Uyumluluk (EMC)
• Sinyal İşleme
• Telekomünikasyon
• IoT (Nesnelerin İnterneti) Tasarımı

Kariyer ilerlemesi genellikle deneyim, ek eğitimler, sertifikalar ve uzmanlaşma alanlarındaki derinleşme ile mümkündür. Yüksek lisans ve doktora dereceleri, özellikle araştırma ve geliştirme odaklı pozisyonlar için önemli bir avantaj sağlar.

Sık Sorulan Sorular

Elektrik Tasarım Mühendisi olmak için hangi üniversite bölümü en iyisidir?

Elektrik Tasarım Mühendisi olmak için en doğrudan ve yaygın olarak tercih edilen bölüm Elektrik-Elektronik Mühendisliği'dir. Elektrik Mühendisliği ve Elektronik Mühendisliği de bu alanda güçlü bir temel sunar.

Bu meslek için hangi beceriler önemlidir?

Problem çözme, analitik düşünme, yaratıcılık, takım çalışması, iletişim becerileri, detaylara dikkat, matematik ve fizik bilgisi, programlama becerileri ve güncel teknolojileri takip etme isteği gibi beceriler önemlidir.

Elektrik Tasarım Mühendislerinin maaşları nasıldır?

Maaşlar, deneyime, çalışılan sektöre, şirketin büyüklüğüne, coğrafi konuma ve ek uzmanlık alanlarına göre değişiklik gösterir. Genel olarak, mühendislik maaşları Türkiye'de ortalamanın üzerinde seyretmektedir.

Bu meslekte ilerlemek için yüksek lisans yapmak gerekli midir?

Yüksek lisans yapmak zorunlu olmamakla birlikte, özellikle araştırma-geliştirme, ileri düzey tasarım veya akademik kariyer hedefleniyorsa büyük avantaj sağlar. Uzmanlaşma alanlarında derinleşmek için de faydalıdır.

Elektrik Tasarım Mühendisleri hangi sektörlerde çalışabilir?

Elektronik, otomotiv, savunma sanayii, enerji, telekomünikasyon, beyaz eşya, tıbbi cihazlar, havacılık ve uzay sanayii gibi çok çeşitli sektörlerde çalışabilirler.

Elektrik Tasarım Mühendisi olmak için hangi yazılımlar bilinmelidir?

CAD yazılımları (Altium Designer, Eagle, KiCad), simülasyon yazılımları (SPICE, Multisim, PSpice), programlama dilleri (C, C++, Python, VHDL/Verilog) ve MATLAB gibi mühendislik hesaplama yazılımları yaygın olarak kullanılır.

Bu meslekavenirde ne kadar talep görecek?

Teknolojinin hızla geliştiği günümüzde, elektrikli ve elektronik sistemlere olan talep artmaktadır. Akıllı cihazlar, yapay zeka, otonom sistemler ve yenilenebilir enerji gibi alanlardaki gelişmeler, elektrik tasarım mühendislerine olan ihtiyacın gelecekte de yüksek olacağını göstermektedir.